Na 66 jaar: Antwerpen neemt definitief afscheid van de iconische PCC-tram

ANTWERPEN – Een tijdperk in het Antwerpse openbaar vervoer komt vandaag officieel ten einde. Na bijna 66 jaar verdwijnen de iconische PCC-trams definitief uit het straatbeeld. Op zaterdag 26 september organiseert De Lijn samen met verschillende erfgoedorganisaties een grote afscheidsdag voor het tramtype dat decennialang een vertrouwd beeld was in Antwerpen.

De PCC reed sinds 1960 in Antwerpen. Op 30 april 2026 maakte het tramtype zijn laatste reguliere ritten met reizigers. Vandaag krijgen liefhebbers en het grote publiek nog één keer de kans om met de historische trams door Antwerpen te rijden.

Van 1960 tot 2026

De geschiedenis van de Antwerpse PCC begint in 1960. Tussen 1960 en 1975 werden in totaal 166 PCC-trams voor het Antwerpse tramnet gebouwd. De voertuigen werden geproduceerd door La Brugeoise et Nivelles in Brugge en ACEC in Charleroi.

De PCC's waren ontworpen als moderne elektrische trams en werden een belangrijk onderdeel van het Antwerpse tramnet. Gedurende tientallen jaren waren ze zelfs vrijwel het gezicht van het Antwerpse tramvervoer.

In de jaren 1970 werden verschillende voertuigen aangepast om in gekoppelde stellen te kunnen rijden. Daardoor konden twee PCC's samen één langere tram vormen.

Ook de PCC zelf veranderde

Hoewel sommige trams uiteindelijk meer dan zestig jaar oud werden, bleven ze niet onveranderd rondrijden.

Vanaf de jaren 1990 kregen verschillende PCC's een grondige modernisering. Daarbij werden onder meer grotere deuren en vernieuwde elektrische aandrijvingen ingebouwd. Een deel van de voertuigen kreeg later nog verdere technische aanpassingen.

Toch bleef het typische uiterlijk van de PCC grotendeels behouden. Daardoor bleef de tram herkenbaar, zelfs nadat modernere voertuigen hun intrede deden.

De komst van de lagevloertrams

Het einde van de PCC kwam geleidelijk. In 1999 verschenen de eerste Hermelijn-lagevloertrams in Antwerpen. Later volgden onder meer de Albatros en uiteindelijk de nieuwe CAF-trams, ook wel Stadslijners genoemd.

De moderne trams boden voordelen op het vlak van toegankelijkheid en comfort. Daardoor werd de rol van de meer dan zestig jaar oude PCC's steeds kleiner.

De eerste Antwerpse PCC-reeks verdween al eerder. Op 12 maart 2023 reden de niet-koppelbare PCC's hun laatste ritten op lijn 11. De resterende PCC's konden daarna nog enkele jaren worden ingezet.

30 april 2026: de laatste reguliere rit

Het definitieve einde van de PCC in de normale reizigersdienst kwam op 30 april 2026.

Tijdens de avondspits reden de laatste PCC's nog op lijnen 2 en 8. Daarna verdwenen ze uit de reguliere dienstregeling. Daarmee kwam na bijna 66 jaar een einde aan de dagelijkse inzet van het tramtype in Antwerpen.

Dat afscheid verliep relatief stil. Vandaag krijgt de PCC echter alsnog het grote afscheid dat bij zijn lange geschiedenis hoort.

Vandaag nog één keer door Antwerpen

Op zaterdag 26 september rijden historische PCC-trams opnieuw door Antwerpen.

Tussen 10 en 18 uur rijden gekoppelde en afzonderlijke PCC's op een vaste route tussen het Vlaams Tram- en Autobusmuseum (VlaTAM) in Berchem en de Antwerpse binnenstad. Volgens de organisatie rijden de trams ongeveer om de tien minuten en kan er aan de reguliere tramhaltes worden op- en afgestapt.

Het traject duurt ongeveer anderhalf uur. In het VlaTAM is bovendien een tentoonstelling over de geschiedenis van de Antwerpse PCC ingericht.

De Lijn organiseert het afscheid samen met META, VlaTAM en vrijwilligers uit de wereld van het Vlaamse mobiliteitserfgoed.

Een tram die generaties vervoerde

Voor Antwerpen is de PCC meer dan alleen een oud tramtype. De voertuigen waren gedurende tientallen jaren onderdeel van het dagelijkse stadsbeeld.

Generaties Antwerpenaren zagen de trams onderweg naar school, het werk, de winkel of het station. De voertuigen reden door verschillende tijdperken van de stad en veranderden mee met het Antwerpse openbaar vervoer.

Met de laatste reguliere rit in april werd een hoofdstuk afgesloten. Met het afscheidsfeest van vandaag krijgt de PCC nog één laatste moment in de Antwerpse straten.

De moderne lagevloertrams nemen ondertussen de toekomst van het Antwerpse tramnet voor hun rekening. Maar de karakteristieke PCC blijft als historisch voertuig bewaard en zal daardoor ook na 2026 onderdeel blijven van het Antwerpse tramverleden.

Bronnen

• De Lijn / 150 jaar tram – geschiedenis van de PCC: 150jaartram.be – geschiedenis PCC

• PV Magazine – Antwerpen neemt afscheid van iconische PCC: PV Magazine

• PV Magazine – Afscheid van iconische PCC op 26 september 2026: PV Magazine

• Vlaams Tram- en Autobusmuseum (VlaTAM): VlaTAM

• HLN – Het einde van een tijdperk: Antwerpen zwaait iconische PCC-tram na 66 jaar definitief uit: bron aangeleverd door TrainNews.

TrainNews gebruikt meerdere bronnen om informatie te controleren en waar mogelijk te verifiëren. Historische en actuele informatie kan worden aangepast wanneer nieuwe officiële gegevens beschikbaar komen.

foto's Christopher derycke