Na meer dan 55 jaar komt er een einde aan een belangrijk hoofdstuk uit de Duitse spoorweggeschiedenis. Deutsche Bahn heeft in oktober 2026 officieel afscheid genomen van de klassieke Intercity 1-rijtuigen. Met speciale afscheidsritten door Duitsland werden de karakteristieke getrokken rijtuigen nog één keer in de schijnwerpers gezet. Ook in Nederland waren ze jarenlang een vertrouwd gezicht, vooral op de internationale verbinding tussen Amsterdam en Berlijn.
Hoewel de rijtuigen uit de reguliere dienst verdwijnen, betekent dat niet noodzakelijk het einde van hun spoorwegcarrière. Verschillende exemplaren zijn inmiddels verkocht aan andere spoorwegmaatschappijen en exploitanten.
Het ontstaan van de Duitse Intercity
De geschiedenis van de Duitse Intercity gaat terug tot 1971. Toen introduceerde de toenmalige Deutsche Bundesbahn een nieuw netwerk dat de belangrijkste Duitse steden sneller en comfortabeler met elkaar moest verbinden.
Aanvankelijk reden de Intercity's om de twee uur en bestonden de treinen uitsluitend uit eersteklasrijtuigen. De verbindingen verbonden onder meer Hamburg, Bremen, Hannover, Dortmund, Düsseldorf, Keulen, Frankfurt, Mannheim, Stuttgart, Nürnberg en München.
In 1979 werd het concept uitgebreid. Ook tweedeklasrijtuigen werden toegevoegd en de frequentie steeg naar één trein per uur. Daarmee groeide de Intercity uit tot een belangrijke pijler van het Duitse langeafstandsvervoer.
De locomotieven van de Baureihe 103 werden een herkenbaar onderdeel van deze treinen. Met een toegelaten maximumsnelheid van 200 km/u waren ze jarenlang een visitekaartje van het Duitse spoor.
Een vertrouwd gezicht op internationale verbindingen
De IC1-rijtuigen waren niet alleen in Duitsland te vinden. Ook internationale reizigers maakten jarenlang gebruik van deze rijtuigen, onder meer op de verbinding tussen Amsterdam en Berlijn.
In december 2002 werd de voormalige InterRegio-verbinding tussen beide steden opgewaardeerd tot Intercity. De nieuwe treinen kregen comfortabele IC1-rijtuigen met onder meer airconditioning en verstelbare zitplaatsen.
Aanvankelijk werden de treinen met locomotieven van zowel NS als Deutsche Bahn gereden. In Nederland waren locomotieven van de NS-serie 1700 te zien, terwijl in Duitsland vooral de Baureihe 101 werd ingezet. In Bad Bentheim vond de locomotiefwissel plaats.
Doorheen de jaren veranderde de verbinding verschillende keren. In 2007 werd de route tijdelijk verlegd via Schiphol en Amsterdam Zuid. In 2009 werd de frequentie verhoogd naar één trein per twee uur. In 2013 keerde Amsterdam Centraal terug als begin- en eindpunt.
Een belangrijke verandering volgde in december 2023. De inzet van meerspanningslocomotieven van het type Siemens Vectron maakte de locomotiefwissel in Bad Bentheim overbodig. Daarmee verdwenen ook de vertrouwde NS-locomotieven van de serie 1700 van deze internationale verbinding.
Technische problemen versnellen de vervanging
De hoge leeftijd van de rijtuigen begon steeds meer door te wegen. Onderhoud werd moeilijker en technische defecten kwamen vaker voor. Ook de voorzieningen aan boord voldeden niet altijd meer aan de verwachtingen van moderne reizigers.
Een opvallend voorbeeld was de catering. Het BordBistro-rijtuig verdween in december 2023 uit de dienst. Een eenvoudiger snackaanbod kwam tijdelijk in de plaats, maar verdween eveneens in februari 2025.
Voor de verbinding Amsterdam–Berlijn waren nieuwe ICE L-treinstellen van fabrikant Talgo voorzien. Door vertragingen bij de toelating en ingebruikname werd echter gekozen voor de ICE 3neo als vervangend materieel.
In Nederland verdwenen de getrokken IC1-rijtuigen eind oktober 2025 uit de reguliere reizigersdienst op de verbinding met Berlijn. De ICE 3neo nam de dienst over.
Ook in Duitsland werd de vloot verder afgebouwd. De laatste reguliere IC1-ritten vonden plaats in september 2026. In oktober volgden nog speciale afscheidsritten.
Een tweede leven voor de rijtuigen
Het einde van de inzet bij Deutsche Bahn betekent niet dat alle IC1-rijtuigen verdwijnen. De spoorwegmaatschappij heeft verschillende partijen materieel via haar verkoopplatform DB Gebrauchtzug aangeboden.
De belangstelling vanuit andere landen en spoorwegbedrijven is aanzienlijk. Zo nam de Bulgaarse spoorwegmaatschappij BDZ eerder 76 voormalige Duitse rijtuigen over. In 2026 volgde een overeenkomst voor nog eens 91 exemplaren.
Ook het Duitse TRI Train Rental verwierf tientallen voormalige IC-rijtuigen. Daarnaast kwamen rijtuigen terecht bij onder meer het Poolse PKP Intercity. Het Spaanse Renfe Alquiler verwierf eveneens rijtuigen die bestemd zijn voor verhuur aan de Tsjechische vervoerder Leo Express.
Een deel van de rijtuigen beschikt over technische uitrusting waarmee ze onder verschillende Europese bovenleidingsspanningen kunnen rijden. Ook hun constructie en toegelaten snelheid tot 200 km/u maken ze interessant voor bepaalde andere spoorwegdiensten.
Welke rijtuigen uiteindelijk opnieuw in reizigersdienst komen, zal de komende jaren duidelijk worden. Voor sommige exemplaren betekent de verkoop alvast een nieuwe toekomst buiten Duitsland.
Afscheid met speciale ritten in oktober 2026
Deutsche Bahn organiseerde in oktober 2026 verschillende bijzondere ritten om afscheid te nemen van de klassieke IC1-rijtuigen.
Op 7 oktober reed een speciale trein onder de naam IC111 'Rheinblitz' van Hamburg naar München. Daarbij werden verschillende trajecten aangedaan waarop de rijtuigen jarenlang een vertrouwd gezicht waren.
Een dag later stond een rit vanuit München richting Mittenwald en terug op het programma. De trein reed daarbij door het Alpengebied via Garmisch-Partenkirchen.
Op 10 oktober vond het grote afscheid plaats. De speciale trein IC1971 'Adler' reed vanuit München via Stuttgart naar Mannheim. Daar kwam de trein samen met een historische afscheidsrit van het DB Museum, getrokken door een locomotief van de Baureihe 103.
Vervolgens reden de treinen naar Wiesbaden, waar ze opgesteld werden voor spoorwegliefhebbers en fotografen. De laatste rit van de IC1-rijtuigen voerde die avond als IC2026 richting Hamburg.
Met die ritten kwam een einde aan een lange periode waarin de getrokken Intercity-rijtuigen een vaste waarde waren op het Duitse spoor.
Een stuk spoorweggeschiedenis verdwijnt
De IC1-rijtuigen waren meer dan een verzameling reizigersrijtuigen. Ze vormden decennialang een herkenbaar onderdeel van het Duitse Intercity-netwerk en speelden ook een belangrijke rol in het internationale treinverkeer.
Hoewel de klassieke samenstellingen bij Deutsche Bahn niet meer terugkeren in de reguliere dienst, krijgen verschillende rijtuigen mogelijk een tweede leven bij andere vervoerders.
Zo verdwijnt de IC1 niet noodzakelijk volledig uit het Europese spoorbeeld. Maar voor de reizigers die jarenlang tussen Amsterdam en Berlijn reisden met deze karakteristieke rijtuigen, is het afscheid van 2025 een bijzonder moment gebleven.
Bron: Treinenweb